پیوند لثه مصنوعی: راهنمای روش‌ها، مراحل جراحی و مراقبت‌های بعد از عمل
این مطلب را خلاصه کن با:
پیوند لثه مصنوعی روشی برای ترمیم لثه‌ی تحلیل‌رفته است که در آن، به‌جای برداشتن بافت از سقف دهان بیمار، از ماتریکس‌های کلاژنی آماده استفاده می‌شود. در این راهنما توضیح می‌دهیم پیوند لثه چه زمانی لازم است، پیوند لثه مصنوعی چه تفاوتی با پیوند از کام دارد، مراحل جراحی چگونه است و بعد از عمل چه مراقبت‌هایی لازم است.
پیوند لثه یکی از روش‌های جراحی لثه است. اگر درباره‌ی سایر درمان‌های لثه هم می‌خواهید بدانید، مقاله‌ی جراحی لثه در شیراز را ببینید. توجه کنید که این مطلب جایگزین معاینه نیست و انتخاب روش درمان را فقط دندانپزشک پس از بررسی دهان شما می‌تواند مشخص کند.
پیوند لثه چیست و چه زمانی لازم می‌شود؟
پیوند لثه جراحی‌ای است که برای ترمیم و ضخیم‌تر کردن لثه‌ی تحلیل‌رفته انجام می‌شود. وقتی لثه عقب می‌رود، ریشه‌ی دندان نمایان می‌شود و ممکن است حساسیت به سرما و گرما، پوسیدگی ریشه و ظاهر نامناسب لبخند ایجاد شود. به همین دلیل پیوند لثه هم به سلامت دهان و هم به زیبایی لبخند کمک می‌کند.
این درمان معمولاً زمانی بررسی می‌شود که تحلیل لثه پیشرفت کرده باشد، لثه‌ی اطراف دندان بسیار نازک باشد یا قرار باشد درمان‌هایی مانند ارتودنسی یا کاشت ایمپلنت انجام شود و ضخامت لثه برای پایداری نتیجه کافی نباشد.
انواع پیوند لثه: طبیعی و مصنوعی
پیوند لثه به دو دسته‌ی کلی تقسیم می‌شود. در پیوند طبیعی، بافت از خود بیمار و معمولاً از سقف دهان (کام) برداشته می‌شود. در پیوند مصنوعی از ماتریکس‌های کلاژنی یا بافت‌های فرآوری‌شده‌ی آماده استفاده می‌شود و نیازی به برداشتن بافت از دهان بیمار نیست.
عبارت «مصنوعی» در عمل بیشتر به همین ماتریکس‌های آماده اشاره دارد، نه بافتی که کاملاً در آزمایشگاه ساخته شده باشد. مزیت اصلی این روش این است که ناحیه‌ی دوم جراحی (محل برداشت از کام) وجود ندارد و معمولاً درد و ناراحتی بعد از عمل کمتر است. در مقابل، در برخی موارد پیوند از بافت خود بیمار نتیجه‌ی قابل‌پیش‌بینی‌تری دارد. انتخاب بین این دو به تعداد دندان‌های درگیر، ضخامت لثه و نظر جراح بستگی دارد.
علل تحلیل لثه
تحلیل لثه معمولاً چند علت هم‌زمان دارد. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از بیماری‌های پریودنتال، مسواک زدن با فشار زیاد، مصرف دخانیات، لثه‌ی نازک به‌صورت ارثی، دندان‌قروچه و جابه‌جایی نامناسب دندان‌ها. اگر علت اصلی برطرف نشود، حتی بعد از جراحی هم ممکن است لثه دوباره عقب برود؛ برای همین بررسی علت، بخش مهمی از برنامه‌ی درمان است.
- بهداشت ضعیف دهان و دندان
- بیماری‌های پریودنتال
- روش نادرست مسواک زدن
- دندان‌قروچه و فشارهای مکانیکی
- بافت لثه‌ی نازک یا زمینه‌ی ارثی
روش‌های جراحی پیوند لثه
انتخاب روش جراحی به شدت تحلیل لثه، تعداد دندان‌های درگیر و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. در ادامه رایج‌ترین روش‌ها را مرور می‌کنیم.
پیوند لثه از کام و استفاده از PRF
در پیوند از کام، تکه‌ای کوچک از بافت سقف دهان برداشته و روی ناحیه‌ی تحلیل‌رفته ثابت می‌شود. چون بافت از خود بیمار است، به‌خوبی با لثه‌ی اطراف هماهنگ می‌شود؛ اما محل برداشت هم باید ترمیم شود و ممکن است چند روز دردناک باشد.
PRF از خون خود بیمار تهیه می‌شود؛ نمونه‌ی خون در دستگاه سانتریفیوژ قرار می‌گیرد و بخشی غنی از فاکتورهای رشد جدا می‌شود. PRF معمولاً به‌عنوان مکمل در کنار پیوند استفاده می‌شود تا روند ترمیم بهتر شود و به‌تنهایی جایگزین همه‌ی روش‌های پیوند نیست. استفاده از آن به نظر جراح بستگی دارد.
پیوند لثه مصنوعی: کاربردها و موارد مصرف
پیوند لثه مصنوعی وقتی مناسب است که بیمار نخواهد یا نتواند از سقف دهانش بافت برداشته شود، یا تعداد دندان‌های درگیر زیاد باشد و برداشتن بافت کافی از کام ممکن نباشد. در این روش از ماتریکس‌های کلاژنی که از منابع انسانی یا حیوانی فرآوری شده‌اند استفاده می‌شود. این ماتریکس‌ها داربستی فراهم می‌کنند که سلول‌ها و رگ‌های خود بیمار در آن رشد می‌کنند.
- انتخاب ماده‌ی پیوندی متناسب با ضخامت و شرایط لثه
- حذف ناحیه‌ی برداشت از کام و کاهش ناراحتی بعد از عمل
- امکان درمان هم‌زمان چند دندان
- کنترل بهتر زمان عمل و روند ترمیم
جراحی لثه با لیزر
لیزر در دندانپزشکی بیشتر برای شکل‌دهی لثه، برداشتن لثه‌ی اضافه، اصلاح لبخند لثه‌ای و ضدعفونی محل جراحی استفاده می‌شود و می‌تواند خونریزی و ناراحتی حین درمان را کم کند. لیزر به‌تنهایی جایگزین پیوند در پوشاندن ریشه‌ی نمایان‌شده نیست؛ در این موارد معمولاً پیوند لثه لازم است. برای آشنایی با کاربردهای لیزر در لثه، راهنمای لیفت لثه با لیزر را بخوانید.
مراحل جراحی پیوند لثه
آماده‌سازی قبل از عمل
قبل از جراحی، دندانپزشک وضعیت لثه، دندان‌ها و استخوان را معاینه می‌کند، در صورت نیاز رادیوگرافی می‌گیرد و سابقه‌ی پزشکی و داروهای مصرفی شما را بررسی می‌کند. اگر بیماری لثه یا جرم‌گیری لازم باشد، معمولاً پیش از پیوند انجام می‌شود.
- معاینه و بررسی وضعیت لثه و استخوان
- بررسی سابقه‌ی پزشکی و داروها
- انتخاب روش و نوع پیوند
- توضیح مراقبت‌های قبل و بعد از عمل
مراحل خود عمل
جراحی معمولاً با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. جراح ناحیه‌ی تحلیل‌رفته را آماده می‌کند، پیوند (طبیعی یا مصنوعی) را روی ریشه‌ی نمایان‌شده قرار می‌دهد و با بخیه‌های ظریف آن را ثابت می‌کند. زمان عمل به تعداد دندان‌های درگیر بستگی دارد.
عوارض احتمالی و پیشگیری
مثل هر جراحی، پیوند لثه هم عوارض احتمالی دارد: خونریزی خفیف، تورم، درد در ناحیه‌ی جراحی یا محل برداشت، حساسیت موقت دندان و به‌ندرت عفونت یا جذب نشدن کامل پیوند. رعایت دستورهای بعد از عمل، مصرف داروهای تجویزشده و مراجعه برای کنترل‌های پیگیری، احتمال این مشکلات را کم می‌کند. در صورت خونریزی شدید، تب یا تورم رو‌به‌افزایش، بدون تأخیر با دندانپزشک تماس بگیرید.
هزینه‌ی پیوند لثه و عوامل مؤثر بر آن
هزینه‌ی پیوند لثه مقدار ثابتی ندارد و بعد از معاینه مشخص می‌شود. مهم‌ترین عوامل مؤثر بر آن عبارت‌اند از:
- تعداد دندان‌های نیازمند پیوند
- نوع پیوند (طبیعی یا مصنوعی) و ماده‌ی مصرفی
- تجربه و تخصص جراح
- درمان‌های همراه مانند جرم‌گیری عمیق یا درمان بیماری لثه
- پوشش بیمه که در بسیاری از موارد محدود است
مراقبت‌های بعد از جراحی پیوند لثه
موفقیت پیوند به مراقبت‌های بعد از عمل بستگی زیادی دارد. دستور دقیق را دندانپزشک شما می‌دهد، اما توصیه‌های کلی به این شرح است:
- تا زمانی که جراح اجازه داده، ناحیه‌ی پیوند را مسواک نزنید و نخ دندان نکشید
- از دهانشویه‌ی تجویزشده طبق دستور استفاده کنید
- در روزهای اول غذای نرم و خنک بخورید و از غذاهای سفت، داغ و تند پرهیز کنید
- سیگار و قلیان را کنار بگذارید، چون ترمیم را مختل می‌کنند
- از کشیدن لب و گونه برای دیدن محل جراحی خودداری کنید
- در جلسات کنترل شرکت کنید و تغییرات غیرعادی را سریع گزارش دهید
برای پیوند لثه به چه کسی مراجعه کنیم؟
پیوند لثه جراحی تخصصی است و بهتر است با معاینه‌ی دقیق و توسط متخصص لثه انجام شود. در کلینیک تبسم، دکتر مریم زراعت‌کار وضعیت لثه‌ی شما را بررسی می‌کند و مناسب‌ترین روش را پیشنهاد می‌دهد. برای مشاوره می‌توانید از صفحه‌ی رزرو نوبت آنلاین وقت بگیرید.
سؤالات متداول درباره‌ی پیوند لثه مصنوعی
آیا جراحی پیوند لثه مصنوعی دردناک است؟
جراحی با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و حین عمل معمولاً دردی حس نمی‌شود. بعد از بی‌حسی ممکن است چند روز ناراحتی یا حساسیت داشته باشید که معمولاً با مسکن تجویزشده کنترل می‌شود.
نتیجه‌ی پیوند لثه کی دیده می‌شود؟
بهبود اولیه‌ی ظاهر لثه معمولاً طی چند هفته دیده می‌شود، اما ترمیم کامل و پایدار شدن بافت زمان بیشتری می‌برد. جراح در جلسات کنترل، روند ترمیم را بررسی می‌کند.
پیوند لثه مصنوعی بهتر است یا پیوند از کام؟
هر دو روش جایگاه خود را دارند. پیوند مصنوعی ناحیه‌ی برداشت ندارد و معمولاً راحت‌تر است، ولی در برخی موارد پیوند از بافت خود بیمار مناسب‌تر است. انتخاب نهایی با جراح و بعد از معاینه است.
آیا نتیجه‌ی پیوند لثه دائمی است؟
اگر علت تحلیل لثه (مثلاً مسواک نادرست، بیماری لثه یا مصرف دخانیات) برطرف شود و بهداشت دهان رعایت شود، نتیجه می‌تواند سال‌ها پایدار بماند. در غیر این صورت امکان تحلیل دوباره وجود دارد.
هزینه‌ی پیوند لثه چقدر است؟
هزینه به تعداد دندان‌ها، نوع پیوند و شرایط هر بیمار بستگی دارد و بعد از معاینه اعلام می‌شود. برای اطلاع دقیق می‌توانید از طریق رزرو نوبت مشاوره بگیرید.
منابع
این مقاله مورد تأیید دکتر مریم زراعت‌کار، متخصص جراحی لثه، است.
منبع فارسی: پیوند لثه (راهنمای بیمار)، بخش پریودنتولوژی، دانشکده‌ی دندانپزشکی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز
منبع غیرفارسی: Periodontal Disease: Soft Tissue Graft، UMass Memorial Health
